Is synthetisch ijs slecht voor schaatsen?

Hoe snel gewoon synthetisch ijs messen bot maakt

Op gewoon synthetisch ijs worden messen snel bot. Soms binnen tien tot vijftien minuten, en vrijwel altijd binnen een uur. Aangezien een typische openbare sessie ongeveer een uur duurt, betekent dat dat een schaatser zijn of haar scherpte verliest tijdens de eigen sessie.

Wat dat betekent voor het runnen van een ijsbaan

Hier wordt het echte probleem zichtbaar, en het gaat niet alleen om geld. Om elke schaatser scherpe ijzers te laten houden op een oppervlak dat een schaatsijzer in tien tot vijftien minuten bot maakt, zou je na bijna elk gebruik opnieuw moeten slijpen, iets wat geen enkele drukke ijsbaan fysiek kan bijbenen. Er gebeurt dus een van twee dingen. Ofwel raakt de exploitant achterop en rijden schaatsers op botte ijzers, waardoor ze geen grip op de snede hebben en het ijs de schuld geven; ofwel probeert de exploitant het bij te houden en lopen de slijpkosten zeer hoog op. Geen van beide is een klein probleem.

Waarom messen bot worden

Een mes wordt bot waar het weerstand ontmoet. Op een oppervlak dat te zacht is, zakt het mes weg en moet het materiaal opzijduwen. Dat is vervormingswrijving, die de snijkant afslijt. Dezelfde zachtheid die schaatsers vermoeit, laat dus ook hun messen slijten. Een harder oppervlak waarop het mes rijdt in plaats van erin weg te zakken, is voor beide beter. Daarom zijn wrijving en indeuking de doorslaggevende eigenschappen. Dit wordt volledig uitgelegd op de pagina Wat is synthetisch ijs?. Verwaarlozing verergert het probleem: een oppervlak dat niet schoon en goed onderhouden wordt, biedt het mes meer weerstand en maakt het sneller bot.

De uitzondering: Glice

Er is één uitzondering. Glice kende een grote doorbraak en het oppervlak werd onafhankelijk gemeten door het Fraunhofer-instituut voor materiaalmechanica: zeer lage wrijving, glijprestaties die bij lage snelheid overeenkomen met die van echt ijs, en zeer geringe indeuking. Geringe indeuking betekent dat het schaatsijzer over het oppervlak glijdt in plaats van erin weg te zakken, en lage wrijving betekent minder schurende werking, waardoor de scherpe rand veel langer meegaat. Dit is geen bewering, maar wat exploitanten rapporteren:

• de kunstschaatsclub Wallisellen in Zwitserland hield de snede gedurende anderhalve tot drie maanden training scherp na één slijpbeurt, waarbij diezelfde snede ook werd gebruikt voor wekelijkse sessies op gekoeld ijs;
• een familieattractie in Aschheim, Duitsland, slijpte één keer per week;
• een wereldberoemd familiepretpark met een baksteenthema, waar dagelijks tot duizend schaatsers kwamen, stelde vast dat een schaatsijzer in ongeveer negentig procent van de gevallen na meerdere gebruiksbeurten nog prima was;
• tijdens het Dantebad-evenement van Red Bull München schaatsten kinderen enkele uren intensief, waarna er vrijwel geen slijtage aan de snede te zien was.

Elk operatorrapport hangt af van dezelfde onderhoudsvoorwaarde: sneden gaan alleen lang mee zolang schaatsen op het ijs of rubberen matten blijven; harde vloeren of asfalt verpesten ze snel.

Wat slijpen werkelijk kost

Slijpen is geen kleine kostenpost. Bij één tot vijf euro per paar, met honderden verhuurschaatsen en duizenden bezoekers, lopen de kosten snel op, en het oppervlak bepaalt hoeveel u betaalt.

Neem een seizoen met 10.000 schaatsers. Als je vóór elke uitgifte moet slijpen, zijn dat 10.000 slijpbeurten, die tegen één tot vijf euro per paar neerkomen op €10.000 tot €50.000 voor het seizoen. Op een oppervlak waarop de schaatsen hun scherpte behouden, kun je misschien om de tweede uitgifte slijpen, waardoor dat wordt teruggebracht tot ongeveer €5.000 tot €25,000, of om de derde uitgifte, dichter bij €3.000 tot €17,000. De prijs per slijpbeurt verandert nauwelijks; het is de door het oppervlak bepaalde frequentie die het totaal met tienduizenden euro's verandert. De kosten hangen ook af van wie het werk doet, vrijwilligers of betaald personeel, en van verbruiksartikelen: een slijpschijf kost ongeveer €105 en is goed voor ongeveer 160 paar.

Hoe het slijpen wordt gedaan, doet er ook toe. Professioneel handmatig slijpen is sneller, maar vereist bekwame, getrainde medewerkers die weten hoe ze het goed moeten doen. De meeste entertainmentlocaties hebben die niet in huis, dus gebruiken ze automatische slijpmachines, waarmee het slijpen per paar langer duurt en meer kost. Daarom variëren de tijd per paar en de arbeidskosten zo sterk van ijsbaan tot ijsbaan, en daarom kun je met de tool hieronder beide instellen. Voor het praktische proces, zie hoe je schaatsen slijpt.

De voorwaarde die het bepaalt

Voor dit alles geldt één voorwaarde, en die werkt twee kanten op. Op Glice blijven schaatsen alleen lang scherp wanneer het oppervlak goed wordt onderhouden; een verwaarloosd, vuil oppervlak maakt de schaatsijzers sneller bot. En op elk oppervlak blijft de snede alleen intact zolang de schaatsen op het ijs of de rubberen matten blijven, want lopen op een harde vloer of asfalt maakt die binnen enkele seconden bot. Controleer de snede regelmatig, want een schoon, scherp schaatsijzer behoudt de glijprestaties.

Kortom

Is synthetisch ijs slecht voor schaatsen? Dat hangt af van het oppervlak. Gewoon synthetisch ijs maakt een schaatsijzer binnen één sessie bot, waardoor het slijpen een operationeel probleem of een zeer grote terugkerende kostenpost wordt. Glice, dat door Fraunhofer is gemeten en zeer weinig wrijving en indeuking vertoont, houdt schaatsen veel langer scherp. Daardoor hoeven exploitanten ze maar een fractie van het gebruikelijke aantal keren te slijpen, en juist in dat verschil zit de financiële winst. Slijpen is nooit gratis en op de schaal van een echte ijsbaan nooit goedkoop; het oppervlak bepaalt hoeveel u betaalt.

Als je overweegt om bijvoorbeeld €10.000 of €20.000 meer te betalen voor een Glice-ijsbaan, voer dan je eigen cijfers in de tool hierboven in en doe de berekening. De meeste zorgvuldige kopers ontdekken dat, als al het andere gelijk is, het betere oppervlak die premium alleen al binnen het eerste seizoen terugverdient door minder slijpen, nog voordat je schaatserstevredenheid, retentie of reputatie meetelt.